Vitale landbouw is een van de thema’s waarmee de agrariërs in de Ronde Hoep aan de slag zijn. Binnen dat thema heeft de ‘bouwsteengroep Vitale Landbouw’ uitgebreid onderzocht hoe agrariërs rendabel kunnen extensiveren binnen de bestaande bedrijfsopzet. Want voor behoud van omzet met minder dieren per ha, is meer land per bedrijf nodig. Echter, land aankopen/huren zorgt doorgaans niet voor een lagere kostprijs. Bovendien heeft onderzoek van PPP-Agro Advies in Zuid-Holland aangetoond dat extensiveren economisch niet aantrekkelijk is ten opzichte van intensiveren. Wat kan dan wel?
Pacht als instrument
Boeren en provincie zagen een kans! Omdat de provincie al eerder grond had aangekocht ten behoeve van het gebiedsproces de Ronde Hoep, maar gebruik daarvan nog niet was vastgesteld, is besloten om de grond tijdelijk te verpachten aan de boeren. Vanuit de bouwsteengroep is dit aangegrepen als kans om ervaring op te doen met een andere manier van uitgeven van de grond. Die bovendien meer aansluit bij de doelstellingen van het gebied, zoals in het plan van aanpak van het gebiedsproces is vastgelegd. Dit betekende voor de provincie een grote ommekeer in het uitgeven van pachtgrond en de uitvoering daarvan. Door met elkaar in gesprek te blijven, zijn de agrariërs en de provincie tot een oplossing gekomen die uitvoerbaar is, wettelijk klopt en eerlijke kansen biedt:
- Geen inschrijving tegen de hoogste pachtprijs (hoogste prijs werkt intensivering in de hand: betaal je veel, dan wil je ook veel van de grond halen. En het speelt boeren tegen elkaar uit);
- Contractafspraken met het collectief die ruimte bieden om in te spelen op de lokale situatie waardoor biodiversiteit en weidevogels kunnen toenemen;
- Een vaste pachtprijs met enkele aanvullende voorwaarden, zoals de mogelijkheid om als boer zelf een beheerpakket af te sluiten met het agrarisch collectief, passend bij het perceel;
- Verdeling van grond volgens een puntensysteem. De ongeveer 30 ha beschikbare grond is verdeeld is 3 clusters. Elk cluster wordt aan een andere boer gegund op basis van een puntensysteem. Belangrijk onderdeel van dit puntensysteem is de mate van extensivering, het leveren aan een duurzame melkstroom en de afstand van de boerderij tot de percelen;
- Boerenbedrijven in de Ronde Hoep kunnen binnen het pachtsysteem wel groeien, maar de groei in aantal dieren moet dan evenredig zijn aan de groei in grond.
Bruikbaar concept voor andere polders
Inmiddels zijn in februari 2023 de gronden vergund en loopt het zoals afgesproken. De onderbouwing van de pachtprijs, de voorwaarden en de procedure zoals die nu heeft plaatsgevonden, worden uiteraard nog geëvalueerd. Om te leren en mogelijke verbeterpunten te benoemen, voor toekomstige soortgelijke uitgiften van gronden. In de Ronde Hoep zelf, maar ook als leerzaam traject voor andere polders waar mogelijkheden liggen met grond.
