Pilot Meije laag: excursie naar Spengen op 24 september 2020

Om toch eens in de praktijk te kijken hoe allerlei druksystemen werken, toog een groep van ca. 12 boeren uit Bodegraven e.o. richting Spengen. In Spengen worden verschillende systemen getest. Op het eerste adres was een systeem te zien op netstroom,  op het tweede adres op zonne-energie en op het derde adres op windenergie. Enthousiast vertelden de boeren uit Spengen over hun systeem, vaak ook deels door henzelf uitgedacht en vooral vaak door hen geoptimaliseerd.

Zo werd een gevoelig vlottertje toch vervangen door een iets minder nauwkeurig exemplaar, waardoor dit systeem minder storingsgevoelig werd. Een digitale presentatie van deze systemen kan via deze link worden ingezien.

Op alle locaties zijn meetpunten aanwezig. Door verschillende metingen bij elkaar te voegen wordt inzichtelijker wat de effecten zijn van waterinfiltratiesystemen. Zo blijft Spengen een mooi leerproces voor andere initiatieven, want nog niet alle resultaat van metingen is al te verklaren. Het is nu aan de groep boeren uit Bodegraven e.o. om te bekijken welk systeem/of combinatie van systemen mogelijk op hun bedrijf zou gaan passen.

Deelnemers bodemdaling remmende projecten wisselen ervaringen uit

Zes deelnemende polders, bron: HDSR

Op 3 oktober 2019 organiseerde Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden een informele bijeenkomst voor alle deelnemers aan projecten die de bodemdaling remmen in Kamerik. Het doel was om elkaar te ontmoeten en ervaringen te delen tijdens een barbecue. Ook konden de aanwezigen uit de zes deelnemende polders meer leren van elkaar tijdens drie kennissessies.
Hoogheemraad Bert de Groot van het waterschap sprak zijn waardering uit voor het enthousiasme en de daadkracht waarmee de deelnemers aan de slag zijn gegaan om de bodemdaling in het veenweidegebied te remmen. Tijdens zijn welkomstwoord lichtte hij kort de verschillende stadia van de zes polderprojecten toe. Aanvullend maakte een deelnemer uit de betreffende polder kort een statement.
Er waren zo’n 70 mensen aanwezig, niet alleen boeren die deelnemen aan de diverse projecten, maar ook projectadviseurs.

Boeren bevragen boeren

De ervaring en de kennis die tot nu toe is opgedaan in de projecten verschilt per polder en is uniek. Tijdens de drie kennissessies over de polders Spengen en Lange Weide konden de aanwezigen hier dieper op ingaan. Dat gebeurde aan de hand van het gezamenlijke verhaal van een waterschapper en een of meerdere deelnemer(s). Zo was er ruim de tijd voor de deelnemers om hun ervaringen en kennis te delen, van elkaar te leren en elkaar te inspireren. De presentaties zijn te vinden via onderstaande links:

Ervaringen tot nu toe

bron: HDSR

Polder Spengen heeft inmiddels drie jaar ervaring met drukdrainage. In Lange Weide is 85% van de onderwaterdrainage aangelegd. In de Meijepolder Laag, Portengen en Kortrijk en een aantal polders bij de Vlist zijn ook plannen gemaakt om polderbreed aan de bodemdaling te remmen. Ook zijn er mensen aan de slag gegaan via de Subsidieregeling Regionaal Partnerschap voor water en bodem en de regeling van de provincie Utrecht (Zegveld).

Intentieovereenkomst Bodegraven Noord ondertekend

Giezeman, van Niekerk, de Jong en Smits

Klimaatslim boeren in Bodegraven Noord Meijepolder-laag
In de Meijepolder Laag slaan twaalf grondeigenaren de handen ineen om de veenweidepolder klimaatbestendig te maken. De onderwaterdrainage (bijna 300 hectare) helpt om de bodemdaling te remmen. Nieuwe natuurvriendelijke oevers zorgen voor meer biodiversiteit en de sloop van oude landhoofden en bruggen bevordert de aan- en afvoer van water, waardoor wateroverlast vermindert. De plannen zijn vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst en een intentieovereenkomst die maandag 13 mei 2019 zijn ondertekend. De ondertekening vond plaats op de Hollandse Boerderij in de Meije, tevens één van de deelnemers aan dit project.

Intentie- en samenwerkingsovereenkomst
De intentieovereenkomst is ondertekend door de stichting Rijn en Gouwe Wiericke, de gemeente Bodegraven-Reeuwijk en Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden. De insteek is om gezamenlijk maatregelen te nemen die de bodemdaling remmen, de (ecologische) waterkwaliteit verbeteren, de uitstoot van broeikasgassen beperken en de wateroverlast verminderen. De deelnemende grondeigenaren hebben hiervoor een samenwerkingsovereenkomst ondertekend. Het collectief Rijn & Gouwe Wiericke heeft het polderproces begeleid om tot dit resultaat te komen. De stichting vraagt voor de klimaat-slimme boeren subsidie aan bij de EU en de provincie Zuid-Holland om de maatregelen te financieren.

Tegengaan bodemdaling en CO2-uitstoot
De Meijepolder Laag kampt, net als andere veenweidegebieden in West-Nederland, met bodemdaling. In deze polder bedraagt deze 5 tot 7 mm per jaar. Veen dat uitdroogt oxideert en daalt. Hierdoor kunnen nutriënten uitspoelen richting het oppervlaktewater. Door de aanleg van onderwaterdrainage wordt in droge tijden water in de bodem geïnfiltreerd, waardoor het huidige tempo van bodemdaling met 30% tot 50% wordt geremd. Bijkomend voordeel is dat de uitstoot van CO2 daalt en de waterkwaliteit verbetert, omdat er minder nutriënten uitspoelen naar de sloot.

Versterken biodiversiteit met natuurvriendelijke oevers
Nieuwe natuurvriendelijke oevers in de polder verbeteren de ecologie van het watersysteem, zorgen voor extra ‘natuur-habitat’ en verbeteren de kwaliteit van de natuur. Dat is belangrijk voor de naastgelegen natuurgebieden Nieuwkoopse plassen en De Haeck, die onderdeel zijn van het NatuurNetwerkNederland (NNN). Binnen dit project wordt vier km natuurvriendelijke oevers aangelegd.

Verwijderen bruggen in Dwarswetering verminderen wateroverlast
Circa 11 bruggen en landhoofden in de Dwarswetering zorgen voor een vernauwing van de wetering en opstuwing van het water. Bij pittige buien zorgen al deze vernauwingen voor wateroverlast in de polder. Door ze te verwijderen, verbetert de aan- en afvoer van water en kunnen we problemen met wateroverlast voorkomen.

Belangrijke stap naar verduurzaming
Quote collectief: ‘Vanaf het besluit om polderbreed percelen te voorzien van drainage om zo de bodemdaling te remmen is er volop energie gestoken in deze aanvraag, en dat slechts binnen enkele weken. Fijn dat vanuit diverse hoeken constructief werd meegedacht. Het mooie van deze aanvraag is dat hiermee verbindingen worden gelegd met diverse opgaven in het gebied. Via het collectief Rijn & Gouwe Wiericke wordt aanvullend aan deze opgaven agrarisch natuurbeheer afgesloten met de grondeigenaren’.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met M. Vergeer van het Collectief Rijn & Gouwe Wiericke, e-mail info@rijnengouwewiericke.nl