Kennis BBQ smaakt naar meer

Klimaatslimme programma’s en netwerken

Bodemdaling remmen met de molmethode

Agrariër Joost Samsom uit Wilnis bedacht een slimme oplossing om de bodemdaling in het veenweidegebied te remmen. Via een nieuwe techniek, subirrigatie, brengt hij gangen in de grond die zorgen voor ondergrondse irrigatie, zonder gebruik van drainslangen.

Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden, waterschap Amstel Gooi en Vecht (Waternet) en Wij.land ondersteunen de pilot. Ze dragen bij in de monitoring van de grondwaterstand en financiering van de verdere ontwikkeling.

Innovatieve techniek

Samsom wilde een systeem bedenken zonder het gebruik van drainslangen in de grond. Zo kwam hij op het idee van subirrigatie met molgangen. Bij de aanleg van een ‘gewoon’ waterinfiltratiesysteem, liggen er pvc buizen of biodrains in de grond om water te kunnen infiltreren in het perceel. Bij deze pilot legt de boer geen pvc buizen in de grond, maar maakt de draineermachine als een mol ondergrondse gangen. Die staan ook in verbinding met de sloot, zodat het water er in en uit kan stromen. Alleen op het laatste stukje bij de sloot ligt nog een pvc buis, om te voorkomen dat de koeien de oever vertrappen en de gangen dicht slibben. De machine heeft hij zelf ontwikkeld. In twee filmpjes is te zien hoe de gangen worden aangelegd en in een interview verteld Samson over zijn visie op de bodemdaling in de omgeving van zijn bedrijf.

Pilot subirrigatie

Het doel van de pilot is om kennis op te doen over het functioneren van een subirrigatiesysteem op veengrond. Via een onderwatercamera kan Samsom de onderwatergangen inspecteren. De initiatiefnemers willen met meerdere boeren deze pilot uitvoeren om ook bij verschillende waterstanden en grondsoorten onderzoek te kunnen doen. Ook in het werkgebied van De Stichtse Rijnlanden gaan twee agrariërs bij Oudewater experimenteren met deze vorm van subirrigatie. De aanleg staat gepland voor september 2021.

Veenweide infiltratiesysteem in Groot Wilnis-Vinkeveen en omstreken

Provincie Utrecht, Waterschap Amstel, Gooi en Vecht en Gebiedscoöperatie Groot Wilnis-Vinkeveen willen zich gezamenlijk inzetten om bodemdaling en de uitstoot CO2 in het veenweidegebied af te remmen. In een uniek project met 75 deelnemers en met een potentiële omvang van ruim 1300 hectare, worden infiltratiedrains in agrarische percelen aangelegd. Met infiltratiebuizen wordt de grondwaterstand van de graslandpercelen in droge perioden verhoogd, waardoor de bodemdaling in die percelen wordt beperkt.

De drie partijen spreken de intentie uit om samen aan de slag te gaan in de polders Groot Wilnis-Vinkeveen, Oukoop en Portengen. Deze polders liggen in de gemeenten De Ronde Venen en Stichtse Vecht. In de polder Groot Wilnis-Vinkeveen werken agrariërs al sinds 2007 samen met de provincie en het waterschap om het unieke veenweidelandschap te behouden. De aanleg zal naar verwachting in het najaar van 2021 van start gaan.

Lees meer op de websites van de provincie Utrecht, LaMi en gebiedscoöperatie Groot Wilnis-Vinkeveen.

 

Polderbezoek aan Spengen; leren van waterinfiltatiesystemen in de praktijk

Op 23 april konden geïnteresseerden uit de Ronde Hoep en Waardassacker polder, kennis en inspiratie opdoen over waterinfiltratie bij twee melkveehouders uit Spengen die samen met collega’s in ‘hun’ polder onderwaterdrainage hebben toegepast. Een polderbezoek, georganiseerd door Klimaatslim Boeren op Veen in samenwerking met Waterschap Amstel Gooi en Vecht en PPP-Agro Advies.

Spengen is echte voorbeeldpolder als het om onderwaterdrainage en drukdrainage gaat. (melk)Veehouders hebben daar inmiddels een aantal jaren ervaring met het systeem dat niet alleen bodemdaling remt, maar ook bijdraagt aan minder CO2 -uitstoot en meer biodiversiteit. Daar kunnen andere polders van leren en in hun afwegingen om ook waterinfiltratie toe te passen hun vragen kwijt; over de werking, de kosten, de impact op bedrijfsvoering, het onderhoud, de techniek en meer.

Tijdens het kleinschalige polderbezoek hoorden en zagen de deelnemers bij melkveehouder André van Herk in de praktijk hoe hij waterinfiltratie toepast in zijn bedrijfsvoering. En nam René Faber, veldcoördinator bij het collectief Rijn, Vecht en Venen de groep mee het veld in om de toegevoegde waarde van waterinfiltratie voor weidevogelbeheer uit te leggen. De wandelingen door het land boden ruimte voor vragen en gesprek en het delen van ervaringen en inzicht.

Het is de bedoeling na de zomer nog een of meer polderbezoeken te organiseren.

In het land zien en horen wat waterinfiltratie is en doet

In het land zien en horen wat waterinfiltratie is en doet

Nieuwe meetmast broeikasgassen

Binnenkort wordt in het kader van het Nationaal Onderzoek Broeikasgassen (NOBV) een broeikasgassen meetmast in polder Lange Weide geplaatst. Deze mast is nog geen 2 meter hoog. Bovenin hangt meetapparatuur die in de langskomende lucht de broeikasgassen meet. Deze broeikasgassen komen naar alle waarschijnlijkheid vanaf het land in een straal van 200 meter rondom, afhankelijk van de windsterkte. Lange Weide wordt gezien als een unieke locatie omdat de hele polder hoge grondwaterstanden heeft door de aanwezigheid van waterinfiltratiesystemen (WIS). Ondanks de windrichting wordt er dus altijd gemeten aan percelen met WIS. Vooronderzoek in de vorm van een uitgebreid bodemsamenstelling onderzoek zijn al uitgevoerd. De metingen geven ons inzicht in het effect van WIS op de broeikasgas uitstoot.

Afgelopen zomer is er in polder de Vlist een meetsite ingericht door het NOBV. Op deze locatie wordt door het onderzoeks consortium, bestaande uit meerdere universiteiten en onderzoeksinstituten, gemeten aan broeikasgasuitstoot uit het veen en de beweging van de veenbodem. In de Vlist wordt gemeten op een locatie met en zonder WIS. Door WIS zullen de grondwaterstanden in met name de zomer hoger zijn, we verwachten dan ook dat dit zorgt voor minder bodemdaling en minder uitstoot van broeikasgassen. Of dit werkelijk zo is, daar zal deze meetsite na enkele jaren meten uitsluitsel over kunnen geven. Uiteraard wordt er niet alleen gemeten in de Vlist, er zijn momenteel 5 van deze meetsites verspreid over de veenweide gebieden in Nederland; Noord-Holland, Friesland, Kop van Overijssel en in Zegveld. Dit jaar zullen er nog meer meetsites bij komen, om te meten aan nog meer verschillende bodemdalingremmende maatregelen, natte teelten en ook op natte natuurlocaties. Voor verdere informatie over dit onderzoeksprogramma wordt verwezen naar NOB Veenweiden | Nationaal Onderzoeksprogramma Broeikasgassen Veenweiden

 

 

Proefopstelling horizontale peilbuizen in Kortrijk Portengen

Met grondwater peilbuizen kunnen we de grondwaterstand meten, een belangrijke parameter in waterinfiltratieprojecten. Een peilbuis is een ingegraven pvc buis met gaatjes waar het grondwater in kan stromen. Bij een verticale peilbuis steekt deze boven de grond uit en kun je ter plaatse middels een peilklokje of automatisch met drukopnemers de grondwaterstand meten. De ideale peilbuis voor onderzoeker is bovengronds midden in het perceel tussen sloot en greppel in. Dit zorgt echter vaak voor een obstakel voor de landeigenaar. De peilbuizen kunnen ook ondergronds afgewerkt worden, maar in de praktijk zorgt dit vaak voor foutieve metingen door de instroom van regenwater van boven.

Het experimentele aan deze horizontale grondwaterpeilbuis is dat deze in plaatse van verticaal, horizontaal in de grond is ingegraven. Het meten van de grondwaterstand bij een horizontale peilbuis doen we dan op afstand, aan de rand van het perceel. De horizontale peilbuis wordt ingegraven op een diepte van 1 meter, middels een aangesloten (tuin)slang op dezelfde diepte wordt de grondwaterstand getransporteerd naar een verticale buis die aan de rand van het perceel staat. In deze verticale buis kan vervolgens de grondwaterstand gemeten worden. Op deze manier heb je geen obstakels in het midden van een grasland perceel. De tuinslang kan middels een drainmachine worden aangelegd. Momenteel staan er twee proefopstellingen in polder Kortrijk. De peilbuizen lijken goed te werken, echter de aanleg van de peilbuis (dus het pvc deel) heeft voor aanzienlijke restzettingen in het veld gezorgd. Dit is zeker niet gewenst, daarom zien wij deze proefopstelling ook niet als een definitieve versie. We willen deze opstelling door ontwikkelen door de peilbuis (het deel met de gaatjes er in, bijvoorbeeld een stuk drain) ook door de drainmachine te laten plaatsen. Op die manier hoeft er geen gat meer te worden gegraven.

Start gebiedsverkenning Oudewater Noord/Hekendorp

Recent heeft de stuurgroep besloten om ook een bijdrage te leveren aan de gebiedsverkenning in Oudewater Noord en Hekendorp. Een kerngroepje boeren gaat met ondersteuning vanuit de Gebiedscommissie Utrecht-West aan de slag in dit gebied. Oudewater-Noord/Hekendorp is daarmee de zesde polder onder de paraplu van Klimaatslim Boeren op Veen.

Gebiedsverkenning Oudewater Noord/Hekendorp betreft zo’n 2000 ha. Na een eerste inventarisatie onder de boeren blijkt er veel belangstelling te zijn om bodemdaling aan te pakken via waterinfiltratiesystemen (WIS) al dan niet gekoppeld aan andere doelen. Inmiddels hebben 17 agrarisch ondernemers aangegeven geïnteresseerd te zijn. Het kernteam gaat met HDSR en ondersteuning van Utrecht-West de komende maanden verkennen welke maatregelen waar gewenst zijn en hoe dat te organiseren en financieren.

NetVlist serie is van start gegaan

Op donderdag 7 januari 2021 is de eerste aflevering van de NetVlist serie Klimaatslim Boeren op Veen te zien geweest bij RTV Krimpenerwaard.

De afleveringen zijn terug te kijken via de youtube links op de projectenpagina.