H2O actueel: CO2-uitstoot niet omlaag door onderwaterdrainage

Op de website van KNW verscheen een verslag van een onderzoek van de Raboud Universiteit en Wageningen Environmental Research (WENR) in het kader van het Friese Veenweideprogramma. Lees het hele artikel via deze link.

Tussen 2017 en 2021 onderzochten de wetenschappers de effecten van onderwaterdrainage op de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen. Ook keken ze naar de gevolgen voor de waterhuishouding en de gewasgroei. “Dat hebben we gedaan door middel van empirisch onderzoek bij vijf boerderijen in Friesland”, vertelt Christian Fritz, veenonderzoeker/ fysisch geograaf van de Radboud Universiteit en coauteur van de rapportage over de broeikasgasuitstoot van Friese veenbodems. “Het is bij mijn weten voor het eerst dat de effecten van onderwaterdrainage op deze schaal zijn onderzocht.”

Beleidsmakers gaan er regelmatig vanuit dat onderwaterdrainage kan bijdragen aan een substantiële vermindering van de CO2-uitstoot. In het rapport ‘Dalende bodems, stijgende kosten’ van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) staat bijvoorbeeld dat onderwaterdrainage, als onderdeel van een breder pakket, een reductie van 25 procent ten opzichte van de huidige situatie haalbaar maakt. Bij aanvang van het onderzoek ging Fritz’ onderzoeksgroep er ook vanuit dat een doelgericht peilbeheer de jaargemiddelde grondwaterstand zou kunnen verhogen en de emissies zouden laten dalen. “Ook dachten we dat er minder CO2 vrij zou komen door een peilverhoging in de zomer en vervolgens de vernatting van ondiepe veenlagen.”

Die aannames kloppen dus niet. Of althans, ze werden niet bevestigd door dit onderzoek in Friesland. “We zien dat het niet werkt om de CO2-uitstoot substantieel te verminderen. We zagen trouwens ook dat de kleidikte weinig invloed had. Beide bevindingen lijken overigens in lijn met andere internationale onderzoeken. In Duitsland zijn twee percelen bijvoorbeeld vier jaar onderzocht en daar zagen ze bij een perceel een lichte daling en bij de andere een verhoging van de CO2-emissie van 20 ton CO2 per hectare.”

lees verder….

Twee initiatieven in provincie Zuid Holland om CO2-uitstoot en bodemdaling te verminderen

Op 16 september verschenen op de website van de provincie Zuid-Holland twee berichten over CO2-uitstoot en bodemdaling remmende maatregelen.

  • Boeren Alblasserwaard dienen plan in om CO2-uitstoot en bodemdaling te beperken
    • Na ongeveer 2 jaar geëxperimenteerd te hebben op 2 proeflocaties in de Alblasserwaard zetten de betrokken boeren nu de volgende stap voor minder bodemdaling en CO2-uitstoot. Samen met de Natuur en Milieufederatie Zuid-Holland dienen zij hun plan in bij de Stichting Nationale Koolstofmarkt om hun verminderde CO2-uitstoot te gaan verkopen via carbon credits aan bedrijven die hun uitstoot willen compenseren. Hiervoor is een Valuta voor Veen project opgezet met de methode Pompgestuurde waterinfiltratie. Lees het hele artikel via deze link.
  • Samen aan de slag voor vitale veenweiden in Zuid-Holland
    • De provincie Zuid-Holland gaat samen met waterschappen, gemeenten en landbouw- en natuurorganisaties een plan uitwerken voor veenweidegebieden. In het Klimaatakkoord is afgesproken dat de CO2-uitstoot uit veen in 2030 aanzienlijk verminderd moet worden. De uiteindelijke ambitie is dat er in 2050 vitale veenweidegebieden zijn, met een toekomstbestendige landbouw, minder uitstoot van broeikasgassen en stikstof en een hogere biodiversiteit en waterkwaliteit. De samenwerkende partners hebben de eerste uitgangspunten en doelstellingen van de Veenweidestrategie vastgelegd in een startnotitie. Lees het hele artikel via deze link.

 

 

Bodemdaling remmen met de molmethode

Agrariër Joost Samsom uit Wilnis bedacht een slimme oplossing om de bodemdaling in het veenweidegebied te remmen. Via een nieuwe techniek, subirrigatie, brengt hij gangen in de grond die zorgen voor ondergrondse irrigatie, zonder gebruik van drainslangen.

Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden, waterschap Amstel Gooi en Vecht (Waternet) en Wij.land ondersteunen de pilot. Ze dragen bij in de monitoring van de grondwaterstand en financiering van de verdere ontwikkeling.

Innovatieve techniek

Samsom wilde een systeem bedenken zonder het gebruik van drainslangen in de grond. Zo kwam hij op het idee van subirrigatie met molgangen. Bij de aanleg van een ‘gewoon’ waterinfiltratiesysteem, liggen er pvc buizen of biodrains in de grond om water te kunnen infiltreren in het perceel. Bij deze pilot legt de boer geen pvc buizen in de grond, maar maakt de draineermachine als een mol ondergrondse gangen. Die staan ook in verbinding met de sloot, zodat het water er in en uit kan stromen. Alleen op het laatste stukje bij de sloot ligt nog een pvc buis, om te voorkomen dat de koeien de oever vertrappen en de gangen dicht slibben. De machine heeft hij zelf ontwikkeld. In twee filmpjes is te zien hoe de gangen worden aangelegd en in een interview verteld Samson over zijn visie op de bodemdaling in de omgeving van zijn bedrijf.

Pilot subirrigatie

Het doel van de pilot is om kennis op te doen over het functioneren van een subirrigatiesysteem op veengrond. Via een onderwatercamera kan Samsom de onderwatergangen inspecteren. De initiatiefnemers willen met meerdere boeren deze pilot uitvoeren om ook bij verschillende waterstanden en grondsoorten onderzoek te kunnen doen. Ook in het werkgebied van De Stichtse Rijnlanden gaan twee agrariërs bij Oudewater experimenteren met deze vorm van subirrigatie. De aanleg staat gepland voor september 2021.

KIWA richtlijn BRL1411 uitgebreid voor veenweideinfiltratie

Op 4 augustus verscheen op de website van KIWA de aangepaste en uitgebreide BRL1411: ‘Buisdrainage met Veenweideinfiltratie en procescertificatie’.

De beoordelingsrichtlijn stelt eisen aan het ontwerp, de aanleg en nazorg van systemen voor Buisdrainage of Veenweideinfiltratie.

Op basis van de BRL kunnen er aparte KOMO procescertificaten worden afgegeven voor het ontwerpen en/of de aanleg  en/of nazorg van buisdrainage of veenweideinfiltratie.

Onderwerp en toepassingsgebied

De richtlijn is van toepassing op het ontwerpen, de aanleg en nazorg van drainagesystemen voor de ontwatering en/of infiltratie van gronden of infiltratiesystemen in veenweidegebieden. In geval van veenweideinfiltratiesystemen (VWI) is de hoofdfunctie het aanvoeren van water in de bodem (infiltratie) met als doel veenafbraak door oxidatie te voorkomen. Hierbij zijn er VWI- systemen te onderscheiden met zowel een infiltrerende als drainerende functie en systemen met alleen een infiltrerende functie.

In werking treden

De BRL zal vanaf 6 augustus 2021 worden gehanteerd voor het afgeven van KOMO procescertificaten voor Buisdrainage of Veenweideinfiltratie.

Meer informatie

U kunt voor meer informatie contact opnemen met:
Kiwa Nederland B.V.
dhr. F. van der Meeren
E Fred.van.der.Meeren@kiwa.com

De BRL is te vinden via deze link.

Veenweide infiltratiesysteem in Groot Wilnis-Vinkeveen en omstreken

Provincie Utrecht, Waterschap Amstel, Gooi en Vecht en Gebiedscoöperatie Groot Wilnis-Vinkeveen willen zich gezamenlijk inzetten om bodemdaling en de uitstoot CO2 in het veenweidegebied af te remmen. In een uniek project met 75 deelnemers en met een potentiële omvang van ruim 1300 hectare, worden infiltratiedrains in agrarische percelen aangelegd. Met infiltratiebuizen wordt de grondwaterstand van de graslandpercelen in droge perioden verhoogd, waardoor de bodemdaling in die percelen wordt beperkt.

De drie partijen spreken de intentie uit om samen aan de slag te gaan in de polders Groot Wilnis-Vinkeveen, Oukoop en Portengen. Deze polders liggen in de gemeenten De Ronde Venen en Stichtse Vecht. In de polder Groot Wilnis-Vinkeveen werken agrariërs al sinds 2007 samen met de provincie en het waterschap om het unieke veenweidelandschap te behouden. De aanleg zal naar verwachting in het najaar van 2021 van start gaan.

Lees meer op de websites van de provincie Utrecht, LaMi en gebiedscoöperatie Groot Wilnis-Vinkeveen.

 

Polderbezoek aan Spengen; leren van waterinfiltatiesystemen in de praktijk

Op 23 april konden geïnteresseerden uit de Ronde Hoep en Waardassacker polder, kennis en inspiratie opdoen over waterinfiltratie bij twee melkveehouders uit Spengen die samen met collega’s in ‘hun’ polder onderwaterdrainage hebben toegepast. Een polderbezoek, georganiseerd door Klimaatslim Boeren op Veen in samenwerking met Waterschap Amstel Gooi en Vecht en PPP-Agro Advies.

Spengen is echte voorbeeldpolder als het om onderwaterdrainage en drukdrainage gaat. (melk)Veehouders hebben daar inmiddels een aantal jaren ervaring met het systeem dat niet alleen bodemdaling remt, maar ook bijdraagt aan minder CO2 -uitstoot en meer biodiversiteit. Daar kunnen andere polders van leren en in hun afwegingen om ook waterinfiltratie toe te passen hun vragen kwijt; over de werking, de kosten, de impact op bedrijfsvoering, het onderhoud, de techniek en meer.

Tijdens het kleinschalige polderbezoek hoorden en zagen de deelnemers bij melkveehouder André van Herk in de praktijk hoe hij waterinfiltratie toepast in zijn bedrijfsvoering. En nam René Faber, veldcoördinator bij het collectief Rijn, Vecht en Venen de groep mee het veld in om de toegevoegde waarde van waterinfiltratie voor weidevogelbeheer uit te leggen. De wandelingen door het land boden ruimte voor vragen en gesprek en het delen van ervaringen en inzicht.

Het is de bedoeling na de zomer nog een of meer polderbezoeken te organiseren.

In het land zien en horen wat waterinfiltratie is en doet

In het land zien en horen wat waterinfiltratie is en doet

NKB: nieuwe KIWA-richtlijn voor de aanleg van waterinfiltratiesystemen

Nationaal Kennisprogramma Bodemdaling (NKB), KIWA en Provincie Utrecht nodigen uit tot het bijwonen van de webinar: Nieuwe KIWA-richtlijn voor de aanleg van waterinfiltratiesystemen.

In deze online bijeenkomst gaan we in op de factoren die van belang zijn voor een correcte aanleg. Daarnaast is er ruimte om vragen te stellen over de aanleg van waterinfiltratiesystemen.

Datum: 17 mei 2021
Tijdstip: 9.30-11.00 uur
Aanmelden kan via: info@kennisprogrammabodemdaling.nl

Nieuwe KIWA-richtlijn aanleg van waterinfiltratiesystemen.

Het aantal pilots met waterinfiltratiesystemen (onderwaterdrainage en drukdrainage) tegen veenafbraak neemt toe. Uit onderzoek op verschillende locaties is gebleken dat een correcte aanleg heel belangrijk is voor een juiste werking van de systemen. Daarin spelen verschillende factoren een rol: drainafstand, voorzieningen tegen bagger in buizen, aanlegmethode, et cetera. Daarom is op initiatief van het NKB door KIWA de richtlijn voor de aanleg van drainage aangevuld met richtlijnen voor veenweideinfiltratiesystemen. Deze herziening is tot stand gekomen met geld van de Provincie Utrecht, met de kennis van diverse experts en met hulp van mensen die in de praktijk betrokken zijn bij de aanleg. De richtlijn kan nu al gebruikt worden bij het opstellen van drainageplannen en bij aanbestedingen. Ook kunnen bedrijven zich op basis van deze richtlijn certificeren voor de aanleg van waterinfiltratiesystemen in veenweidengebieden. Hiermee hopen we te bewerkstelligen dat de infiltratiesystemen die aangelegd worden langdurig en goed functioneren. De mate waarin actieve en passieve waterinfiltratiesystemen, al dan niet in combinatie met aangepast slootpeilbeheer, broeikasgasemissies tegengaan is nog in onderzoek bij het NOBV.
De vastgestelde richtlijn kunt u hier vinden. Meer informatie over de richtlijn en het webinar vindt u hier.

 

Nieuwe meetmast broeikasgassen

Binnenkort wordt in het kader van het Nationaal Onderzoek Broeikasgassen (NOBV) een broeikasgassen meetmast in polder Lange Weide geplaatst. Deze mast is nog geen 2 meter hoog. Bovenin hangt meetapparatuur die in de langskomende lucht de broeikasgassen meet. Deze broeikasgassen komen naar alle waarschijnlijkheid vanaf het land in een straal van 200 meter rondom, afhankelijk van de windsterkte. Lange Weide wordt gezien als een unieke locatie omdat de hele polder hoge grondwaterstanden heeft door de aanwezigheid van waterinfiltratiesystemen (WIS). Ondanks de windrichting wordt er dus altijd gemeten aan percelen met WIS. Vooronderzoek in de vorm van een uitgebreid bodemsamenstelling onderzoek zijn al uitgevoerd. De metingen geven ons inzicht in het effect van WIS op de broeikasgas uitstoot.

Afgelopen zomer is er in polder de Vlist een meetsite ingericht door het NOBV. Op deze locatie wordt door het onderzoeks consortium, bestaande uit meerdere universiteiten en onderzoeksinstituten, gemeten aan broeikasgasuitstoot uit het veen en de beweging van de veenbodem. In de Vlist wordt gemeten op een locatie met en zonder WIS. Door WIS zullen de grondwaterstanden in met name de zomer hoger zijn, we verwachten dan ook dat dit zorgt voor minder bodemdaling en minder uitstoot van broeikasgassen. Of dit werkelijk zo is, daar zal deze meetsite na enkele jaren meten uitsluitsel over kunnen geven. Uiteraard wordt er niet alleen gemeten in de Vlist, er zijn momenteel 5 van deze meetsites verspreid over de veenweide gebieden in Nederland; Noord-Holland, Friesland, Kop van Overijssel en in Zegveld. Dit jaar zullen er nog meer meetsites bij komen, om te meten aan nog meer verschillende bodemdalingremmende maatregelen, natte teelten en ook op natte natuurlocaties. Voor verdere informatie over dit onderzoeksprogramma wordt verwezen naar NOB Veenweiden | Nationaal Onderzoeksprogramma Broeikasgassen Veenweiden

 

 

Proefopstelling horizontale peilbuizen in Kortrijk Portengen

Met grondwater peilbuizen kunnen we de grondwaterstand meten, een belangrijke parameter in waterinfiltratieprojecten. Een peilbuis is een ingegraven pvc buis met gaatjes waar het grondwater in kan stromen. Bij een verticale peilbuis steekt deze boven de grond uit en kun je ter plaatse middels een peilklokje of automatisch met drukopnemers de grondwaterstand meten. De ideale peilbuis voor onderzoeker is bovengronds midden in het perceel tussen sloot en greppel in. Dit zorgt echter vaak voor een obstakel voor de landeigenaar. De peilbuizen kunnen ook ondergronds afgewerkt worden, maar in de praktijk zorgt dit vaak voor foutieve metingen door de instroom van regenwater van boven.

Het experimentele aan deze horizontale grondwaterpeilbuis is dat deze in plaatse van verticaal, horizontaal in de grond is ingegraven. Het meten van de grondwaterstand bij een horizontale peilbuis doen we dan op afstand, aan de rand van het perceel. De horizontale peilbuis wordt ingegraven op een diepte van 1 meter, middels een aangesloten (tuin)slang op dezelfde diepte wordt de grondwaterstand getransporteerd naar een verticale buis die aan de rand van het perceel staat. In deze verticale buis kan vervolgens de grondwaterstand gemeten worden. Op deze manier heb je geen obstakels in het midden van een grasland perceel. De tuinslang kan middels een drainmachine worden aangelegd. Momenteel staan er twee proefopstellingen in polder Kortrijk. De peilbuizen lijken goed te werken, echter de aanleg van de peilbuis (dus het pvc deel) heeft voor aanzienlijke restzettingen in het veld gezorgd. Dit is zeker niet gewenst, daarom zien wij deze proefopstelling ook niet als een definitieve versie. We willen deze opstelling door ontwikkelen door de peilbuis (het deel met de gaatjes er in, bijvoorbeeld een stuk drain) ook door de drainmachine te laten plaatsen. Op die manier hoeft er geen gat meer te worden gegraven.

Start gebiedsverkenning Oudewater Noord/Hekendorp

Recent heeft de stuurgroep besloten om ook een bijdrage te leveren aan de gebiedsverkenning in Oudewater Noord en Hekendorp. Een kerngroepje boeren gaat met ondersteuning vanuit de Gebiedscommissie Utrecht-West aan de slag in dit gebied. Oudewater-Noord/Hekendorp is daarmee de zesde polder onder de paraplu van Klimaatslim Boeren op Veen.

Gebiedsverkenning Oudewater Noord/Hekendorp betreft zo’n 2000 ha. Na een eerste inventarisatie onder de boeren blijkt er veel belangstelling te zijn om bodemdaling aan te pakken via waterinfiltratiesystemen (WIS) al dan niet gekoppeld aan andere doelen. Inmiddels hebben 17 agrarisch ondernemers aangegeven geïnteresseerd te zijn. Het kernteam gaat met HDSR en ondersteuning van Utrecht-West de komende maanden verkennen welke maatregelen waar gewenst zijn en hoe dat te organiseren en financieren.